از آن تاريخ ، بر اثر آغاز گرماى تابستان ، شروع كرد . چان - چون چند روزى همراه لشكريان مغول بوده . در بازگشت هزار سوار كه سركرده‌اى مسلمان فرمانده ايشان بوده ، آموزگار را از راهى ديگر ، و طريق « موقف گذرگاه » ، كه فقط اندكى پيش از آن از طرف لشكريان اشغال شده بوده ، همراهى و هدايت كرد . به گواهى وصفى كه چان - چون كرده ، راه از طريق موقف مزبور ، كه در جنوب آمودريا ( جيحون ) واقع بوده ، از جاده‌اى كه از در آهنين مى - گذشته ، بسيار دشوارتر بود . چينيان در آن راه به فوجى از مغولان برخوردند ، كه پس از لشكركشى بغرب بازمىگشتند . و در مقابل دو « اى » ( پائوند چينى ) نقره ، 50 شاخه مرجان از ايشان خريدند « 1 » . در ماه سپتامبر ، چان - چون ، كه از كش و طريق جيحون حركت مى - كرد ، عدهء بيشترى مستحفظ - يعنى هزار نفر پياده و 300 سوار همراهيش مىكردند . وى از جاده‌اى ديگر ، نه از طريق در آهنين ، عبور كرد ، ولى بعد از جهت جنوب غربى به نزديك معبر مزبور ( در آهنين ) نزديك شد . وى در بين راه چشمهء نمك و كانهاى نمك سرخ معدنى مشاهده كرد . كماكان از جيحون ( آمودريا ) با كشتى گذشتند . در بين راه از كنار ويرانه‌هاى بلخ عبور كردند . « مردم آنجا بتازگى شورش و طغيان كرده از شهر گريخته بودند . از شهر هنوز صداى پارس سگان به گوش مىرسيد » . چان - چون روز 28 سپتامبر به لشكرگاه مغول كه در آن زمان به فاصلهء اندكى در مشرق بلخ قرار داشته وارد شد و زمانى چند همراه چنگيز خان بسر برد . چنگيز خان در آن ايام در راه باز -

--> ( 1 ) - چان - چون ، ترجمهء كافاروف ، 323 - 318 ؛ 88 - 82 . Bretsehneider , « Researches » , vol . I , PP .